Novum Ac Magnum Theatrum Urbium Belgicae Liberae Ac Foederatae, Ad praesentis temporis faciem expressum a Ioanne Blaeu, Amstelaedamensi.

Author

Year of Publication

1652

Publisher

Product Number

11581

125.000,00

In stock

Question about this product?
SKU: 11581 Blaeu, Joan Categories: , , Tags: , ,

A large-paper copy of the third Latin edition, 2 volumes, Latin text, 2 engraved titles, 225 engraved maps and views, all fine colored by a contemporary hand, folding vellum richly decorated with gold, gilt-edged text block. Folio H. 57,5 x L. 38 x W. 10 cm.

‘Toonneel der steden’ by Joan Blaeu: Dutch splendor in the 17th century.
Nothing gives a more beautiful and magnificent picture of the Dutch Golden Age than the more than 200 plans of towns of the Northern and Southern Netherlands in the Toonneel der Steden (‘Theatre of towns’) by Joan Blaeu. From 1649 onwards, a year after the end of the Eighty Years’ War, this Amsterdam mapmaker and publisher presented the Dutch towns, whether they were liberated or not, in all their pride.

The Blaeu firm: a flourishing printing business.
In the days of Blaeu, the Dutch Republic passed through its Golden Age and Amsterdam was the ever-expanding center of international trade, overseas expansion, and wealth. In such a city all conditions were present to start a flourishing publishing house for maps and atlases: international contacts, financial means, and a sales market. Willem Jansz. Blaeu (1571-1638) capitalized on these circumstances, possessing know-how and an excellent business instinct. After an apprenticeship with the famous Danish astronomer Tycho Brahe, he founded his own printing and publishing firm in Amsterdam. From his first printed maps (dating from 1604) he attracted attention by the quality of his maps and his innovations.
In the introduction Blaeu next discusses the content of his intentioned town atlas. The first realized volumes are devoted to the Netherlands, his home country, because he knows this country the best and because ‘according to the laws of nature he loves it the most. In addition, the Netherlands, according to Blaeu, had been the ‘only stage of the most courageous actions of the whole world’. Blaeu refers to the Eighty Years’ War that ended with the Peace of Westphalia in 1648. And Blaeu is happy with that outcome.: ‘How happy are we to live in these times!’

The volume with the towns of the Netherlands consists of two volumes: a volume with the towns under Spanish rule and a volume with the towns under the States-General. So the composition of the atlas is related to the fight for independence which the Republic fought with Spain. The more than 200 Dutch towns are shown in all their splendor, with the liberated towns of the Republic in one volume and the towns under the Spanish king in the other. This makes the Toonneel der Steden one of the most renowned atlases of Blaeu. He shows his confidence in the still-young Republic in which the towns were the center of power, prosperity, industry, and culture.
The volume with the towns of the Dutch Republic contains approximately 130 sheets with maps and the volume with the towns in the Southern Netherlands about a hundred. Some pages include more small maps, but the greater part consists of beautifully engraved maps in folio. The maps by Blaeu are characterized by clear engravings, a good cartographic representation, and a uniform and aesthetic appearance. All buildings in the town are represented upright, 3-D as it were, and offer a good impression of the town in question. The finishing touches are the beautifully decorated cartouches and decorations. The fine coloring is done by hand.

From the very beginning, Blaeu’s maps were enormously popular. As a result, his name became a kind of quality mark. And because the surface area of most towns remained unchanged in the 18th century the maps remained in use for a long time. There are even clues that several of Blaeu’s maps were sold by other publishers as ‘actual map material’ until far in the 19th century.
The maps in Blaeu’s Toonneel der steden are the peak of the Dutch production of printed town plans in the 17th century. They played an important role in the image of the Dutch Republic as a country bound for success.

(some small restorations on the edges, the engraved title of the second volume, and the maps of Dunkerque, Fort Mardick, Plasschendael, Hulst, and Tiel are browned.)  “In this third edition we find the same views and plans arranged in nearly the same order as in the second edition, but a smaller number of plates [i.e. mapsheets], as several half sheets of the first edition have been combined to make whole sheets. Several plans have been amended, the text has been reset. This third edition is extended with extracts from the privileges granted by Philip II and Louis XIV. Of all the Blaeu atlases, the town books of the Netherlands are held in the highest esteem in the Netherlands. This is partly because their composition is linked up with the struggle for independence from Spain of the Dutch Republic in the 17th century” (Koeman).

A fine set of the greatest of the Dutch town books in attractive bindings and magnificent contemporary coloring.
Van der Krogt, Koeman’s Atlantes Neerlandici IV-1, 43:113.1 and 43:113.2

‘Toonneel der steden’ van Joan Blaeu
Hollands glorie in de 17de eeuw
Geen mooier en grootser beeld van de Nederlandse Gouden Eeuw dan de ruim 200 plattegronden van steden in de Noordelijke en Zuidelijke Nederlanden in het “Toonneel der Steden” van Joan Blaeu. Deze Amsterdamse kaartmaker en -uitgever presenteerde vanaf 1649, een jaar na de beëindiging van de Tachtigjarige Oorlog, de al dan niet vrijgevochten Nederlandse steden in hun volle glorie.
De firma Blaeu: een bloeiende drukkerij.
Ten tijde van Blaeu beleefde de Republiek haar Gouden Eeuw en was Amsterdam het alsmaar groeiende centrum van internationale handel, overzeese expansie en rijkdom. In zo’n stad bestonden de internationale contacten, de financiële middelen én de afzetmarkt om een bloeiende uitgeverij van kaarten en atlassen te beginnen. Willem Jansz. Blaeu (1571-1638) speelde hier op in, met kennis van zaken en een goed zakelijk instinct. Na een leertijd bij de beroemde Deense astronoom Tycho Brahe, vestigde hij een eigen drukkerij en uitgeverij in Amsterdam. Vanaf zijn allereerste gedrukte kaarten (die uit 1604 dateren) viel hij op door kwaliteit en vernieuwingen.
In het voorwoord beargumenteert Blaeu voorts de inhoud van zijn voorgenomen stedenatlas. De eerste, gerealiseerde, banden zijn gewijd aan Nederland, zijn vaderland, omdat hij daarvan de meeste kennis bezit en dit land ‘volgens de wetten der natuur’ het meest bemint. Daarnaast is Nederland volgens Blaeu het ‘eenigh toonneel van de dapperste verrichtingen des geheelen aertbodems’ in zijn tijd geweest. Hiermee doelt hij vooral op de Tachtigjarige Oorlog, die in 1648 met de Vrede van Westfalen eindigde. En Blaeu is daar content mee: ‘Hoe geluckigh sijn wy, die dese tijdt beleven!’
Het deel met de steden in de Nederlanden bestaat uit twee banden: een band met de steden onder Spaanse heerschappij en een band met de steden in handen van de Staten-Generaal. De samenstelling van de atlas is dus gerelateerd aan de onafhankelijkheidsstrijd van de Nederlandse Republiek met Spanje. De meer dan 200 Nederlandse steden worden getoond in hun volle pracht, met de vrijgevochten steden van de Republiek in de ene band en de steden van de Spaanse koning in de andere. Het “Toonneel der Steden” is daarmee één van de meest gerenommeerde atlassen van Blaeu. Hiermee toonde hij zijn vertrouwen in de nog jonge Republiek, waarin de steden de macht, welvaart, nijverheid en cultuur droegen.
Het deel met de steden van de Republiek bevat ongeveer 130 bladen met plattegronden, terwijl het deel met de steden van de Zuidelijke Nederlanden een kleine 100 bladen telt. Op sommige bladen zijn meerdere kleine plattegronden opgenomen, maar het overgrote deel bestaat uit fraai gegraveerde kaarten op folioformaat.
De plattegronden van Blaeu kenmerken zich door een heldere gravure, een goede cartografische presentatie en een uniforme en esthetische uitstraling. Alle gebouwen in de stad zijn in opstand – zeg maar driedimensionaal – weergegeven en bieden in de meeste gevallen een goede indruk van de plaats. Mooi versierde cartouches en decoraties maken het geheel af. De inkleuring is met de hand gedaan.
Vanaf het directe begin genoten de plattegronden van Blaeu een grote populariteit. Diens naam werd dan ook een soort kwaliteitskeurmerk. En omdat de oppervlakte van de meeste steden zich in de 18de eeuw niet wijzigde, konden de kaarten lang functioneren. Er zijn zelfs aanwijzingen dat diverse plattegronden van Blaeu nog tot diep in de 19de eeuw als ‘actueel kaartmateriaal’ over de toonbank van andere uitgevers gingen.
De plattegronden in Blaeus Toonneel der steden zijn het summum in de Nederlandse productie van gedrukte stadskaarten in de 17de eeuw. Ze hebben een belangrijke rol gespeeld in de beeldvorming van een levensvatbare Republiek der Verenigde Nederlanden.

LITERATUUR: Hoff, B. van ‘t, Toonneel der steden van de Vereenighde Nederlanden, met hare beschrijvingen (Holland en West-Vriesland/Utrecht), Inleiding op de facsimile-uitgave van een selectie van stadsplattegronden (Amsterdam, Brussel, 1966).
Koeman, C., Joan Blaeu and His Grand Atlas (Amsterdam, 1970), Inleiding op de facsimile-uitgave.
Günter Schilder, Peter van der Krogt & Marco van Egmond, ‘Commercial Cartography and Map Production in the Low Countries, 1500-ca. 1672’, In: David Woodward (ed.), The History of Cartography, Volume Three : Cartography in the European Renaissance (Chicago [etc.], 2007), p. 1334-1338. Krogt, P.C.J. van der, Koeman’s Atlantes Neerlandici New Edition: Volume IV-1: The Town Atlases [by] Braun & Hogenberg, Janssonius, Blaeu, De Wit, Mortier and others (Houten, 2010), p. 297-301 en 345-364.